Prof.Dr.Sedat ÇAĞLI - Tiroid - Paratiroid Cerrahisi | Tiroid Cerrahisi
 

       
 















  Prof.Dr.Sedat ÇAĞLI - Tiroid - Paratiroid Cerrahisi | Tiroid Cerrahisi
 

Radyoaktif iyot(RAİ-Atom tedavisi)

Radyoaktif iyot  ablasyonu, artık tiroid dokusu ve mikrometastazları ortadan kaldırmayı hedef alır. Normal tiroid dokusu tiroid karsinomuna oranla daha fazla iyot tutmaktadır. Eğer tiroid yatağında arzu edilenden daha fazla miktarda tiroid dokusu kalırsa uygulanacak RAİ’ nin tümör hücreleri üzerine etkisi oldukça azalacaktır. Bu nedenle kanser cerrahisine adjuvan olarak uygulanan RAİ tedavisi genellikle total veya totale yakın tiroidektomi yapılmış hastalarda kullanılmaktadır. Bir başka deyişle RAİ tedavisi, genel olarak, orta ve yüksek risk grubu hasta, rezidü ve/veya metastatik hastalık varlığı gibi durumlarda gündeme gelir.

Uygun endikasyonlar ile kullanıldığında RAİ tedavisinin DTK’ li hastalarda nükslerin ve hastalıktan ölümlerin azaltılmasında oldukça yararlı olduğunu gösteren çalışmalar vardır.
 
RAİ tedavisi ile; geride kalabilecek tiroid dokusu ortadan kaldırılabilmekte, böylece nükslerin takibi daha kolay yapılabilmektedir. Orta ve yüksek risk grubu hastalarda nüksler daha az olmakta, daha az uzak metastaz gelişmekte, daha az mortalite ve  daha iyi yaşam oranları görülmektedir. Genç, 1 cm’ den küçük tümörlü, uzak metastazı olmayan hastalarda kullanımı tartışmalıdır.

Tiroidin cerrahi tedavisinde olduğu şekilde RAİ tedavisi üzerinde de tartışmalar vardır.  Tartışmalar genel olarak uygulanacak doz üzerindedir. Doz uygulaması; düşük, yüksek şeklinde olduğu gibi her şahsa göre hesaplanmış radyasyon dozu şeklindedir. Yaklaşık olarak 100 mCi I131  yeterli olmaktadır.18 Tedavisi gereken patolojinin büyüklüğü, hastanın yaşı, cinsi gibi özellikler dikkate alınarak endokrinolog ve nükleer tıp uzmanı ve cerrah bir ortak noktaya varacaklardır. Tiroid dışına yayılım, uzak metastaz varlığı, büyük hacimli patolojiler gibi durumlarda daha yüksek düzeyler gerekli olabilecektir. Kesin olan nokta, tiroidin diferansiye tümörlerinde başlangıçta total tiroidektomi yapılmış olmasının çok büyük bir avantaja sahip olduğudur. Takiben uygulanacak olan hormon ve RAİ tedavisi nüks ve mortaliteyi azaltacak prognozu iyileştirecektir.
     
Damar invazyonu postoperatif RAİ tedavisi için önemli bir göstergedir. Foliküler karsinomu ve birlikte tirotoksikozu olan az sayıdaki hastada ötiroid tablo sağlanmadan verilecek RAİ tedavisinin tiroid krizine yol açabileceği unutulmamalıdır.

Radyoaktif iyot uygulaması bazı özel ve dikkat gerektiren hususlar içerir. Doz olarak 30 mCi den itibaren yüksek doz alacak hastalar mutlaka yatırılarak tedavi edilmelidir. Hastaların genellikle üç gün izole edilmeleri zorunludur ve  yeterli bir hidrasyon son derece önemlidir. RAİ uygulamasında hastanın gebe olmaması ve bebeğini emzirmemesi önemlidir. Sintigrafi veya tedavi öncesi gebelik testi yapılması gerekebilir ki bu durumda sintigrafi veya tedavi bitimine kadar seksüel ilişkiye girilmemesi gerekir. Ayrıca son 6 haftada iyotlu kontrast madde kullanılarak yapılmış radyolojik inceleme yapılıp yapılmadığının bilinmesi yararlı olacaktır.

Genellikle uygulanan şekli ile ilk adımda tüm vücut sintigrafisi çekilmesinden 6 hafta önce tiroid hormon kullanımı kesilmelidir. Bu aşamada hasta hipotiroidik olacak ve tiroid hormon yapımının uyarılması amacıyla TSH salgılanması artacak ve kandaki TSH yükselecektir. TSH artışı tiroid hormonu yapmak zorunda kalan tiroid bezin bu hormonların yapımı için gerekli olan iyodu daha fazla tutma eğilimine girmesine yol açacaktır. Hastanın hipotiroidi tablosunda uzun bir süre kalmamasının arzu edildiği durumlarda T4’ ün kesilmesini takiben daha kısa yarı ömürlü olan T3 (Cytomel) başlanabilir ve sintigrafi çekilmesinden iki hafta öncesine kadar devam edilebilir. Bu durumda iki hafta süre ile hasta daha derin bir hipotiroidiye girecektir. Bu iki haftalık süre ve sintigrafinin elde edilmesine kadar hastaya tiroid hormonu verilmemelidir. Bu sürede özellikle de yaşlı hastaları oldukça rahatsız edici  yorgunluk, konsantrasyon zorluğu, kilo alma ve bazen depresyon gibi semptomlar  görülebilecektir. Laboratuar ortamında elde edilmiş rekombinant TSH (Thyrogen) kullanımı hastaların bu tür rahatsızlıklarla karşılaşmamasını sağlamada  yararlı olacaktır.

Tüm vücut sintigrafisi alınmasından bir hafta öncesinde hasta iyot’ dan yoksun bir diyete girmelidir.
Yüksek iyot içeren iki önemli kaynaktan biri vitaminler diğeri deniz ürünleridir. Özellikle kullanılan ve iyot içeren multivitamin kombinasyonlarına dikkat etmek gerekir.  
İyotlu tuz, iyotlu tuz ilave edilmiş hazır yiyecekler tüketilmemelidir. Tüm balıklar ve midye türleri yasaklanmalı, dondurma, yoğurt ve günde bir bardaktan fazla süt tüketilmemelidir. Konserve meyve ve sebzeler, taze veya dondurulmuş olan sebze ve meyveler  hariç, yasaklanmalıdır. Hamburger, salam, sosis, pastırma, sucuk, beyaz ekmek, tuzlu yiyecekler(pizza, kuru yemişler, kızarmış patates vs gibi), limon, kırmızı gıda boyası içeren gıdalar tüketilmemelidir.


Tam ekmek, çay ve kahveye müsaade edilir.

Sintigrafi çekilmesinden iki gün önce hastanın hipotiroid olduğunun kesinleştirilmesi için tiroid hormonlarına bakılır ve eğer gebelik şüphesi varsa gebelik testi istenir. Test öncesi iyot içeriği düşük hafif bir kahvaltıya izin verilebilir. Tüm vücut sintigrafisi çekilecek veya ayaktan RAİ tedavisi alacak hastalara hormon düzeylerinin alınmasını takiben RAİ hapları verilir. Hasta hapları almasından bir saat sonra yemek yiyebilir.

Sintigrafinin yapılacağı gün yine aynı saatlerde haplar içirilir, yeniden tiroid hormonları için kan örneği alınır ve tüm vücut taraması yapılır. Tarama işlemi yaklaşık olarak 4-6 saat sürmektedir. O gün okunan sintigrafinin raporu ertesi günü alınır. Hastaya tarama sonuçları hakkında bilgi verilerek bundan sonra yapılması gerekenler anlatılır.

Ayaktan RAİ tedavisi verilmesi işlemi tüm vücut sintigrafisi elde edilmesine benzer bir şekilde uygulanır. Tek farklılık verilecek radyoaktif iyot dozu daha yüksektir. Tedavi dozundan 6 gün sonra son kan testleri ile beraber yeniden tüm vücut taraması yapılır.

Radyoaktif iyot tedavisinde 30 mCi ve daha yüksek dozların gerektiği hastaları daha önce de ifade edildiği üzere yatırarak tedavi etmek gerekir. Hastalar tedaviyi aldıktan sonra diğer insanların radyasyona maruz kalmaması için yaklaşık 3 gün süre ile özel olarak hazırlanmış bir odada izole edilmelidir.

Radyoaktif iyot dışkı, idrar, tükrük, ter gibi vücut sıvıları yoluyla atıldığı için bu atıkların özel olarak toplandığı ve ortadan kaldırıldığı özel izolasyon odaları son derece önemlidir. Hastanın yiyecek ve içecekleri kağıt tabak, bardak ve kullanıp atılabilen çatal, kaşık ile servis edilmelidir. Hasta idrarı ve dışkısı özel radyoaktif atık taşıyıcılara konulmalıdır. Yatak çarşafları özel olarak yıkanmalıdır. Yastık, doldurulmuş oyuncak hayvanlar veya el işleri izolasyon odasına götürülmemelidir. Gazete ve dergilere daha sonra atılabileceği için izin verilebilir. Odaya girecek tüm hemşireler, doktorlar ve idari personel maruz kaldıkları radyasyon dozunun saptanabileceği ekipmanları da içeren özel giysiler giymelidir. Sadece ciddi ziyaretlere izin verilmelidir. Üçüncü gün hasta rezidüel hastalık açısından taranır, radyoaktif ölçüm cihazı ile yapılacak ölçümde tehlikeli düzeyde radyasyon bulunmadığının belirlenmesi ve izni ile  taburcu edilir.  Taburcu olduktan sonra da tüm hastaların bir ay süre ile dikkatli bir şekilde uyarılara uymaları gerekir. Banyoyu kullandıktan sonra ellerin sabun ve suyla yıkanması gerekir. Hasta sadece kendi kullanacağı bir havlu ile kurulanmalıdır. Tüm havlular, yıkanabilir giysiler ve yatak örtüsü, çarşaflar diğer bireylerin kullandıklarından ayrılmalı ve bunlar yine diğer bireylerinkinden ayrı olarak yıkanmalıdır. İdrar ve dışkıdaki radyasyonu dilüe etmek için tuvalette her kullanımdan sonra iki veya üç defa su kullanılmalıdır. Banyo küveti, küvet gideri, duş, lavabo ve klozeti her kullanımdan sonra yıkamak gerekir. Hastanın tüm tabak, çatal, kaşık bıçak ve bardakları ayırt edilmeli ve bunlar diğer bireylerin kullandıklarından ayrı olarak yıkanmalıdır. En iyisi kağıt ve plastik materyallerin kullanılmasıdır. Aileye yemek pişiren kişilerin yemeğin karıştırıldığı kaşık ile yemeğin tadına bakmaması gerektiği anlatılmalıdır. Eğer dalgınlıkla bu yapılmış ise hemen ve ayrı olarak yıkanmalıdır. Ayrı bir odada yatılmalı, ağızdan öpüşme ve cinsi ilişkiden kaçınılmalıdır. Radyasyon dozuna maruziyet, yakın temas süresi ile doğrudan ilişkili olduğu için bebekler, çocuklar ve gebe kadınlarla uzun süreli yakın temastan kaçınılmalıdır. Etraftaki kişilere bir kol boyu uzaklıkta olmaya gayret gösterilmelidir. Hastalar, eğer yapacak başka birileri yoksa çocuk bezi değiştirmek gibi görevleri, öncesinde ve sonrasında elleri yıkamak kaydıyla yapabilir. Radyasyonun bir an önce vücuttan uzaklaştırılabilmesi için bol su içilmesi yararlı olacaktır. RAİ tedavisini takiben oluşabilecek yan etkiler; ağız kuruluğu, boğaz ağrısı ve ses kısıklığı, bulantı, kusma, kabızlık veya ishal ile yorgunluk olarak sayılabilir.

 
   
  Bu sitede yayınlanan bilgiler sadece eğitim ve bilgi paylaşım amaçlıdır. Burada yer alan bilgiler, tedavi ve teşhis amacıyla kullanılmamalıdır.
  Bu sitede yayınlanan bazı resimler rahatsızlık uyandırabilir.

 

Prof.Dr.Sedat ÇAĞLI - Tiroid - Paratiroid Cerrahisi | Tiroid Cerrahisi

© Copyright 2014 Tüm hakları Prof. Dr. Sedat ÇAĞLI'ya aittir.
İçerikler hiçbir şekilde kopyalanamaz ve herhangi bir yerde kullanılamaz. Bu site en iyi Internet Explorer 7 ve üzerinde görüntülenir.